Aylıq arxivlər

Noyabr 2025

Xəbərlər

Müəllimin 8 saatlıq iş rejimi: inkişaf, yoxsa yeni risklər?

Tarix: 19/11/2025
Müəllimin 8 saatlıq iş rejimi: inkişaf, yoxsa yeni risklər?
P.S. Oxuyub anlama başlığı yox, mətni oxuyub anlamaq deməkdir.
Son günlər müəllimlərin digər sahələrdə olduğu kimi 8 saatlıq iş rejimi ilə məktəbdə qalması məsələsi yenidən gündəmi zəbt edib. Hazırda müəllimlər məktəbdə yalnız dərs saatları qədər olur və faktiki olaraq pedaqoji işin böyük hissəsi məktəbdən kənarda, fərdi qaydada icra edilir.
Bu təklifin tərəfdarları da, əleyhdarları da var. Gündəm qızışmışkən dedim, mövzuya yenidən həm müsbət, həm də mənfi tərəfləri ilə toxunum, hər iki tərəfin də arqumentlərini bir arada verim. Bəlkə, bu dəfə fikrimi daha aydın ifadə edə bildim. Çünki mövzunu anlayan da, anlamayan da kütlə psixologiyası ilə söhbətə girişib.
Tərəfdarların gözü ilə baxış etsək, görərik:
1. Pedaqoji keyfiyyətin yüksəldilməsi
8 saatlıq rejim müəllimə təkcə dərs demək deyil, həm də hazırlanmaq, qiymətləndirmək, təhlil aparmaq üçün məktəb daxilində mühit yarada bilər.
Müəllim: dərs planlaşdırmasını, layihə işləməsini, şagirdlərlə fərdi məşğuliyyəti məktəbdə, sistemli şəkildə həyata keçirmiş olar.
2. Məktəbdaxili metodik keyfiyyətin yüksəldilməsi:
Hazırda metodbirləşmələr çox zaman formal işləyir. Əgər rejim tətbiq olunsa: dərs dinləmələri, məktəbdaxili təlimlər, yeni pedaqoji modellərin müzakirəsi
mütəmadi xarakter ala bilər.
3. Dərsdənkənar fəaliyyətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi:
Fakültətiv dərnəklər, klublar, sosial layihələr və mentorluq görüşləri bu gün əksər hallarda formal görünür. Müəllimin məktəbdə daha çox olması bu sahəni canlandıra bilər.
4. Şagird davranışlarına müsbət təsiri
Müəllimlərin məktəbdə olması: emosional əlaqəni artırır, davranışın monitorinqini gücləndirir, geridə qalan şagirdlərlə fərdi işi mümkün olar.
Bu funksiyanı bu gün yalnız sinif rəhbərləri öz üzərinə götürüb.
5. Repetitorluq yükünün azalması:
Əgər sistem əməkhaqqı ilə balanslaşdırılsa, müəllimlər paralel hazırlığa məcbur qalmaz. Məktəbdə keçirilən 8 saat həm maddi təminat baxımından, həm də fəaliyyət baxımından daha məntiqli olar.
6. Beynəlxalq praktika ilə uyğunluq
• Finlandiya: müəllimlər dərs analizi və tədqiqat fəaliyyətini məktəbdə görür.
• Sinqapur: müəllimlərin 5–6 saatı yalnız peşəkar öyrənməyə ayrılır.
• Cənubi Koreya: vaxtın 60%-i planlaşdırma və qiymətləndirməyə gedir.
• Estoniya: rəqəmsal idarəetmə və müəllim monitorinqi güclüdür.
Bu nümunələr göstərir ki, sistemli quruluş olduqda bu model işləyir.
Əleyhdarların gözü ilə baxış etsək görərik ki:
1. Fiziki şərait və infrastruktur
Məktəblərin böyük hissəsində: müəllim otaqları yoxdur və ya yetərsizdir, dərs hazırlığı üçün şərait yoxdur, maddi-texniki təminat minimaldır.
Belə şəraitdə 8 saatı səmərəli keçirmək çətin olacaq.
2. Məktəb rəhbərliyinin hazır olmaması
Bu sistemin effektiv olmasının 90%-i idarəetmədən asılıdır.
Əgər rəhbərlik: planlaşdırma bilmir, müəllim yükünü düzgün bölə bilmir, motivasiya mexanizmi yaratmırsa, 8 saatlıq rejim sadəcə formal sənədləşmə yükünü artıracaq.
3. Əməkhaqqının real vəziyyəti
Bu sistem ciddi maaş artırılmadan tətbiq olunsa: müəllimlərdə narazılıq artacaq, repetitorluq yenə də davam edəcək (sadəcə vaxt daha az olacaq), motivasiya düşəcək. Bu, ciddi şəkildə risk deməkdir.
4. “Məktəbdə olmaq”, “iş görmək” deyil
Əgər fəaliyyəti ölçən və qiymətləndirən mexanizm qurulmazsa, 8 saat sadəcə “oturub vaxt keçirməy”ə çevrilə bilər, bu da ağır olan durumu bir daha ağırlaşdıra bilər.
5. Metodik fəaliyyət mədəniyyətinin zəifliyi
Bu gün ölkə məktəblərinin əksəriyyətində: tədqiqat, araşdırma demək olar ki, yoxdur, dərs dinləmələri nadir hallarda olur, metodik fəaliyyət motivasiyadan çox, sənədləşmə xarakteri daşıyır. Bu mədəniyyət formalaşmadan 8 saatlıq mexanizm “kağız üzərində inkişaf” yaradacaq.
6. Repetitorluğun kök səbəblərinin qalması
Qəbul imtahanlarının ağırlığı, valideyn gözləntiləri, məktəb-dərnək-sistem uyğunsuzluğu paralel hazırlığın daxili motivasiyasını güclü saxlayır. Təkcə iş rejimi bu problemi həll etmək gücündə ola bilməz.
Bəs real inkişafı təmin etmək üçün nə etmək lazımdır?
8 saatlıq iş rejimi potensial olaraq təhsildə ciddi keyfiyyət dəyişikliyi yarada bilər. Lakin bu yalnız aşağıdakı şərtlərlə mümkündür:
1. Ədalətli əməkhaqqı və sosial paketlər artırılmalıdır.
2. Məktəb rəhbərləri bu sistemi idarə edəcək səviyyədə hazırlanmalıdır.
3. Məktəblərdə fiziki və texniki baza yaxşılaşdırılmalıdır.
4. Metodik mədəniyyət yenidən qurulmalıdır – formal yox, real fəaliyyət səviyyəsində.
5. Hər bir fəaliyyət ölçülən və nəticəyə bağlı olmalıdır.
Əks halda, sistem həm müəllimləri yoracaq, həm də gözlənilən effekti verməyəcək. Və beləcə kurikulumun ilk tətbiqi zamanı yaranan qəbuledilməzlik sindromu kimi, təhsilin boynundan asılı qalacaq.
P.S. Sonda onu deyim ki, 8 saatlıq iş rejimi nə “Amerika kəşf etməkdir”, nə də “böyük təhlükə”. Bu günün əmək məcəlləsinə görə də ştatda olan müəllim elə 8 saat iş başında olmalıdır. Sadəcə 90-cı illərin problemləri dövlətin buna göz yumması ilə bu günə qədər davam edir. İndi isə biz güclü dövlətik, müəllimə get başını birtəhər dolandır deməməliyik.
Bu ideyanı güclü edən də, formal edən də – sistemin necə qurulacağından asılı olacaq!
Xəbərlər

Universitetlərdə pedaqoji fakültələrin sayının azaldılması təklif edilir

Tarix: 19/11/2025

Dünən Milli Məclisdə çıxışı zamanı elm və təhsil Naziri Emin Əmrullayev bəzi universitetlərə tələbə qəbulunun azaldılacağını bildirib. Nazir qeyd edib ki, bu addım təhsildə keyfiyyətin artırılması məqsədi daşıyır.

Mövzu ilə bağlı “Azərbaycan müəllimi”nə açıqlama verən filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Şəmil Sadiq isə ilk növbədə pedaqoji ixtisaslara qəbulun məhdudlaşdırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, pedaqoji sahəyə tələbə qəbulu zamanı daha ciddi meyarlar tətbiq olunmalı, keyfiyyət əsas götürülməlidir:

“Ölkəmizdə müəllim sayı çoxdur. Uzun illər universitetlərimizdə müəllimlərin buraxılış sayı həddindən çox olub və bu, cəmiyyətdə işsizliyə təsir edib. Verilən mesajlarda da deyilir ki, bəzi universitetlərdə qəbul sayı azaldılacaq. Bu, ilk olaraq elə pedaqoji fakültələrə şamil edilməlidir. Hətta pedaqoji fakültələri bəzi universitetlərdə yavaş-yavaş azaldıb, daha ixtisaslaşmış universitetlərdə müəllim hazırlasaq, bu, daha yaxşı nəticə verə bilər. Çünki hər filial, yaxud da başqa müəssisə pedaqoji fakültə açıb, universitet məzunu buraxır, sonradan isə gənclər işsiz vəziyyətdə qalır və bu, təhsilimizə yük olur. O baxımdan, məncə, birinci növbədə universitetlərdəki pedaqoji fakültələrdə müəyyən ixtisasların ləğv olunması və qəbul sayının azaldılması lazımdır”.

Xəbərlər

ANAİB Türküstan Kitab Sərgisində iştirak edəcək

Tarix: 07/11/2025

ANAİB Türküstan Kitab Sərgisində iştirak edəcək

ANAİB İdarə Heyətinin sədri, Hədəf Şirkətlər Qrupunun qurucu direktoru, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Şəmil Sadiq və “XAN Nəşriyyatı”nın direktoru Səbuhi Şahmursoy Qazaxıstanın ən böyük nəşriyyatı olan “Foliant”ın direktoru Nurlan İsabəyovla görüşüb.

Media25 xəbər verir ki, görüşdə iki ölkə arasında nəşriyyat sahəsinin müqayisəli perspektivləri, eləcə də qarşılıqlı həyata keçiriləcək planlar barədə söhbətlər aparılıb. Şəmil Sadiq bildirib ki, Qazaxıstanlı oxucuların Azərbaycanlı müəlliflərlə tanışlığı mühüm məsələdir və bu istiqamətdə düşünülmüş addımlar atılmalıdır. Bunun üçün qardaş ölkələrin nəşriyyatları arasında əməkdaşlıq imkanları qurulmalı və genişlənməlidir.

Qazaxıstanın kitab çapı və nəşriyyat sahəsi barədə geniş məlumat verən Nurlan İsabəyov bildirib ki, Azərbaycan nəşriyyatları ilə əməkdaşlıq imkanlarını araşdırılır. Vurğulayıb ki, Azərbaycana gəlişinin əsas məqsədlərindən biri 26–28 noyabr tarixlərində Qazaxıstanda keçiriləcək Türküstan Kitab Sərgisinə azərbaycanlı naşirləri şəxsən dəvət etməkdir.

Görüşdə səsləndirilən təklif ANAİB rəhbərliyi tərəfindən müsbət qarşılanıb və geniş tərkiblə bu sərgidə iştirak etmək barədə qərar qəbul edilib.

Xəbərlər

Qarabağ Çelsi oyununda qələbə qazanacaq

Tarix: 06/11/2025
Qarabağ Çelsi oyununda qələbə qazanacaq
Bəzən bir futbol oyunu təkcə idman deyil, bir millətin ruh aynasına çevrilir. Qarabağ–Çelsi qarşılaşması da belə bir oyundur – nəticədən çox, ruhun, inamın, millətin özünə baxışının göstəricisidir.
Hər bir fərd, hər bir xalq bir işi başlayanda qazanacağına inanmalıdır. Çünki inam olmadan heç bir zəfər mümkün deyil. Necə ki, indiyə qədər Qarabağ edib. Bizim tariximizdə minlərlə sübut var ki, inamla atılan addım, istər savaşda, istər elmdə, istər mədəniyyətdə, gec-tez qələbə ilə nəticələnib. Amma bu gün yenə də oyundan əvvəl bir sindrom hiss edirəm – “məğlub sindromu”, yəni hələ top dığırlanmamış məğlubiyyətə razılaşmaq halı. Halbuki Qarabağ adı təkcə bir klub deyil, o, xalqın dirənişinin, ruhunun, Zəfərinin adıdır.
Siz nə deyirsiniz, deyin, Mənim içimdə qələbə inamı var. Bəziləri bunu romantika sayar, amma bu inam duyğu yox, düşüncə məsuliyyətidir. Mən 2012-ci ildə yazılarımda Şuşanı azad etmişdim, mənim kimi minlərlə insanın qəlbində o azadlıq çoxdan baş vermişdi. Vətən müharibəsi bu inamın reallaşmış forması idi — qəlbində qələbə yaşayan xalq bir gün onu torpaqda da qazandı.
Almaniyada yaşayan dostum Orxan Aras mənə bir hekayə danışmışdı. Bir türk fəhlə bir zavodda işləyirmiş, amma alman mühəndislər ona işin texniki tərəflərini izah edə bilmirmişlər. Çünki adam alman dilini yaxşı bilmirdi. İş sahibi Orxan bəydən xahiş edib ki, gəl bu məsələdə bizə kömək et. Məsələni soruşanda fəhlə demiş ki, “alman kimdir ki, mənə nəsə öyrətsin? Mən Osmanlı torunuyam, kimsə mənə nəsə öyrətməyə qalxmasın! ”
Baxın, bu, bəlkə də savadsız bir inam idi, amma içində çox dərin bir özünəgüvən vardı. O adam bilmirdi, amma inanırdı ki, öyrənə bilər, bacarar, uduzmaz.
Bu, bir millətin genetik yaddaşıdır – özünə inam, ruh gücü, iddia. O fəhlənin içindəki “mən bacararam” duyğusu əslində bir xalqın yüzillik kodudur. Bizim də Qarabağ qarşısında, istər futbol meydanında, istər həyatda bu iddianı, bu inamı yaşatmağımız lazımdır.
Biz elə bir millətin övladlarıyıq ki, yalnız qılıncla deyil, qələmlə, sözlə, fikir və mədəniyyətlə də qalib gəlmişik. Dünyada neçə xalqın “Kitabi Dədə Qorqud”u, Alpamış dastanı, Nizamisi, Nəsimisi, Tusisi var? Bizim kökümüzdə həm döyüş, həm də düşüncə qələbəsi var.
Ona görə də bu gün Qarabağ–Çelsi oyunu sadəcə idman deyil – bu, ruhun meydanıdır. Qələbə sadəcə hesabda deyil, qəlbdə yazılır. Qəlbində inam, sevgi, mübarizə olan xalqın qarşısında heç Çelsi də dura bilməz!
Qarabağ meydanda oynayır, amma o, bütün bir xalqın ruhunu təmsil edir. Biz artıq uduzmuruq – biz hər gün yenidən qalib gəlirik.
Xəbərlər

Ermənistanda Azərbaycana qarşı yumşalma siyasəti yürüdülü

Tarix: 06/11/2025

Ermənistanda Azərbaycana qarşı yumşalma siyasəti yürüdülü

Azərbaycan dili hazırda Ermənistanın 3 məktəbində tədris olunur. Ermənistan mediasına istinadən verilən məlumata görə, bunu təhsil, elm, mədəniyyət və idman naziri Janna Andreasyan bildirib. Onun sözlərinə görə, Ermənistanda Azərbaycan dilinin öyrənilməsi hökumətin regional dillərin yayılmasının təşviqinə dair proqramı çərçivəsində həyata keçirilir. Ermənistanla sülh sazişi imzalanana qədər bu formatı qorumaqda məqsədi nədir?

Mövzu ilə bağlı filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Şəmil Sadiq Crossmedia.az-a açıqlama verib. O bildirib ki, burada iki məqsəd var: ‘’Birinci məqsəd, son dövrlərdə Azərbaycanın apardığı siyasət və “Dəmir yumruq”un təsiri nəticəsində, Ermənistanda Azərbaycana qarşı yumşalma siyasətinin formalaşdığı mesajını vermək istəməsidir. Yəni guya gələcəkdə əlaqələr qurulacaq, münasibətlər yaranacaq və bu səbəbdən də qonşu dövlətin dilini bilmək vacib sayılır. Azərbaycan artıq Qafqaz regionunda, ümumiyyətlə, dünyada böyük iqtisadi və siyasi nüfuza malik bir dövlətdir. Bu, danılmaz faktdır. Ermənilər bu addımı atmaqla sanki ilk addımı atırmış kimi görünmək istəyirlər’’.

Ekspert vurğulayıb ki, eyni zamanda, Paşinyan öz xalqı qarşısında Azərbaycanın adını hallandırmaqla “qonşuluq münasibətləri” anlayışını yaratmaq niyyətindədir: ‘’Məşhur bir ifadə var: “Düşməninin də dilini bilməlisən’’. Azərbaycan onlara dövlətimizin gücünü bütün istiqamətlərdə göstərdi — həm müharibədə, həm də diplomatik və humanitar sahələrdə. Bu baxımdan düşünürəm ki, bu addım Ermənistan cəmiyyətində münasibətlərin müəyyən qədər yumşalmasına xidmət edir. Mənim baxışıma görə, Ermənistan həm ölkə daxilində, həm də xaricdə bu addımı atmaqla belə bir mesaj verməyə çalışır. Bundan başqa, “Zəngəzur–Azərbaycan” anlayışı da burada təsadüfi deyil. Bu, həm də o mənanı daşıyır ki, həmin torpaqlar Azərbaycan torpaqlarıdır və biz ora qayıdacağıq. Gələcəkdə həmin ərazilərdə azərbaycanlı icmanın yenidən yaşaması üçün, gənc erməni nəslinin Azərbaycan dilini bilməsi onlar üçün vacib hesab olunur’’.