Bakıda I Türk İnteqrasiya Olimpiadasının finalı keçirilib.
Ölkəmizdə baş tutan yarışın final turunda 8 ölkədən 100-ə yaxın şagird iştirak edib.
Final mərhələsinə ümumilikdə 78 şagird qatılıb, onlardan 56-sı müxtəlif medal və diplomlarla təltif olunub. Birinci yerin sahibləri 100 maksimum baldan 80 bal toplayıblar.
Qeyd edək ki, bu olimpiada türk dövlətləri və milli qurumlarının məktəblər arasında ilk dəfə keçirdiyi olimpiadadır.
“Artıq 6 aydır ki, I Türk İnteqrasiya Olimpiadası davam edir”. SİA xəbər verir ki, bu sözləri Hədəf Şirkətlər Qrupunun qurucu direktoru, dosent Şəmil Sadiq deyib.
Onun sözlərinə görə, ümumilikdə 500-dən çox şagird iştirak edib. Ölkələrdə birinci tur keçirildi. Final mərhələsi Azərbaycanda, Bakıda keçirildi. Təqribən 100-ə yaxın şagirdin, 8 ölkədən gələn məktəblinin Türk dünyası İnteqrasiya Olimpiadasındakı uğurlarının nəticəsini mükafatlandıracağıq.
Cənab Prezidentin çox önəmli bir mesajı var ki, bizim ailəmiz türk dünyası ailəsidir. Bundan başqa ailəmiz yoxdur. Bu baxımdan bu şüar bizim üçün stimul oldu. Təqribən 5-6 ildir bu layihəni həyata keçirmək arzusundayam. Pandemiya, müharibə kimi müəyyən çətinliklər oldu. Bu günə qismət imiş. Azərbaycan zəfər qazanandan sonra türk dünyasındakı birlik alovları bir az da qızışdı. Çünki bu gün Azərbaycan və Türkiyə birlikdə Turanın aparıcı dövlətləridir. Digər türk dünyası insanlarının bir araya gəlməsi, səslənməsi, ortaq dil, mədəniyyət, ortaq ədəbiyyata bizim olimpiada dəstək məqsədi daşıyır. Olimpiadanın formatı bir az fərqlidir. Burada bir sualda 4-5 fənnin inteqrasiyası var. Hər bir sualın mahiyyətində türk dünyasına aid olan bir fikir var. Riyaziyyatdan bir sual var, amma hökmən orada o məsələni həll etmək üçün türk dünyası tarixinin ədəbiyyat, coğrafiyasını bilmək lazımdır.
Biz narahat idik ki, suallar bir az çətin olacaq. Qeyri-adi olimpiadadır. Sevindirici haldır ki, 100 baldan 80 balı toplayan qızıl medal alan şagirdlərimiz var. Bu gün onun bağlanış mərasimindəyik. Sevincli, qürurluyuq. Hüseyn Cavid demişkən: Turana qılıncdan daha kəskin ulu qüvvət, Yalnız mədəniyyət, mədəniyyət, mədəniyyət!”.
Türk Entegrasyon Olimpiyatı’nın fikir yazarı ve proje lideri Doç. Dr. Şamil Sadık tarafından ifade edildi.
Şunu kaydetti: Yemin töreni sırasında Sayın Aliyev’in tarihi görüşleri Türkiye Entegrasyon Olimpiyatı’na ışık tuttu: “Uluslararası kuruluşlar konusunda kendi adımlarımızı atacağız, öncelikle Türk Devletleri Teşkilatı çerçevesinde çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Bu bizim için bir önceliktir”. Bu noktaya vurgu yapan Devlet Başkanımız, Türk Devletleri Teşkilatı’nı tek ailemiz olarak nitelendirerek, “Bu bizim için temel uluslararası kuruluştur, çünkü ailemizdir. Başka bir ailemiz yok. Bizim ailemiz Türk dünyasıdır”.
TİO, 10 yılı aşkın bir süredir Hedef Şirketler Grubu’nun düzenlediği Bilim Dostluk Olimpiyatı (FDO) temel alınarak kuruldu. 2-5 disiplinin entegrasyonu soru-cevap seçeneklerine yansır. TİO’da her soruda entegre edilecek konulardan biri de mutlaka Türk dünyasının coğrafyası, edebiyatı, tarihi, kültürü ve ortak bilimidir.
Günümüzde bilimin her alanında entegrasyon süreci devam etmektedir. Dünyada şu anda ders müfredatlarında bütünleştirici yaklaşım hakimdir. Bu süreç, bilimler arasında olduğu kadar halklar arasında da önemli şartlardan biridir.
300 milyon Türk halkının ortak dile, bilime, kültüre, tarihe ve coğrafyaya sahip olduğu dikkate alındığında Olimpiyatların dört temel amacı vardır :
1. Türk halklarının ortak dil, alfabe ve ders kitabı fikrinin desteklenmesi;
2. Türk dünyasındaki lise öğrencilerinin ortak bilgilerinin oluşması ve paylaşılması;
3. TİO aracılığıyla Türk halklarının gençleri arasında işbirliğinin kurulması;
4. Türk halkının “iş, dil ve eylem birliği”nin bilincinde olmak ve ortak bir kültüre sahip olduklarını açıkça ortaya koymak. Olimpiyatların Kapsamı – Azerbaycan, Türkiye, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan, Tacikistan, Güney Azerbaycan, GKTC, Tataristan, Kırım, Karaçaylar, Gagavuzya, Çuvaşistan, Bulgaristan, Başkurt, Altay, Tuva, Saha- Yakutistan, Hakasya, Batı Trakya ve Kerkük Türkleri.
Ülkemizin bölgede bir bilim merkezi olma şansı büyük ve bu adımlarla bunu hızlandırabiliriz. Türk dünyası için bilim güneşi neden Azerbaycan’da doğmasın da bizim desteğimiz olmasın?
TİO’nun ülke etapları bitti, final turu ve Türk Dünyası Ortak Kültür Festivali 27 Mayıs tarihinde Bakü’de yapılacaktır. Olimpiyatlara 10’dan fazla ülkeden yaklaşık 100 öğrenci katılacak.
Şunu da belirtelim, Türk Uyum Olimpiyatı (TİO), Türk devletlerinin ve ulusal kurumların okul çağındaki çocuklar arasında düzenlenen bir olimpiyattır.
Dr. Şəmil Sadiq
“Hedef Group”nun genel başkanı
Mayın 23-də Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) “Natəvan” klubunda Qırğızıstan Xalq yazıçısı, Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti Təşkilatının (TÜRKSOY) baş katibi Sultan Rayevin “XAN Nəşriyyatı”nda çap olunmuş “Dəlixana” romanının təqdimat mərasimi keçirilib.
Tədbirdə AYB rəhbərliyi, tanınmış ədəbiyyat və incəsənət nümayəndələri, jurnalistlər iştirak ediblər.
Tədbiri giriş sözü ilə açan AYB sədri, Xalq yazıçısı Anar Sultan Rayevi Azərbaycanda, rəhbəri olduğu ədəbiyyat ocağında salamlamaqdan məmnunluğunu ifadə edib. “Dəlixana” əsərinin müəllifin Azərbaycan dilində ilk çap olunan əsəri olduğunu deyən Anar Türk dünyasının böyük yazıçısının azərbaycanlı oxucular tərəfindən də seviləcəyinə və bu layihənin davamlı olacağına inandığını deyib.
Tədbirin aparıcısı, Ədəbiyyat Fondunun baş direktoru Varis romanın magik-realizm janrının ən əhəmiyyətli nümunələrindən biri olduğunu, ingilis, rus, türk, macar dillərində dərc edilərək geniş oxucu kütləsi topladığını vurğulayıb.
Qeyd edib ki, azərbaycanca nəşr daha mükəmməl, orijinala daha yaxın alınıb. O, romanın əsas mesajını da diqqətə çatdırıb: dünyada heç nə izsiz ötüşmür, bütün pisliklər bumeranq kimi geri qayıdır.
Varis onu da nəzərə çatdırıb ki, sözügedən roman Azərbaycan Ədəbiyyat Fondu və Hədəf Şirkətlər Qrupunun birgə layihəsi olan “Türk xalqları ədəbiyyatı” seriyasının ilk kitabıdır. Layihə rəhbərləri Hədəf Şirkətlər Qrupu, eləcə də Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun baş direktorları Şəmil Sadiq və Varisdir.
Hədəf Şirkətlər Qrupunun baş direktoru Şəmil Sadiq əsərin özəlliklərindən danışıb. Bildirib ki, kitabın tərcüməçisi Aysel Oğuz, redaktorları Cavid Qədir və Yunus Oğuzdur.
Ş.Sadiq deyib ki, romanda yüzlərlə il əvvəl ölmüş tarixi şəxsiyyətlərin ruhunu daşıyan yeddi nəfərin başına gələnlər təsvir olunur. Onlar həm özlərinin, həm də ruhunu daşıdıqları şəxslərin yol verdiyi günahların cəzasını çəkirlər.
Əsərin qəhrəmanları özlərindən də, cəzadan da qaçmaq üçün çöllərə düşür, Müqəddəs torpağın axtarışına çıxır, Musa peyğəmbərin ardıcılları kimi səhrada dolaşmağa başlayırlar…
Milli Məclisin deputatı, akademik Nizami Cəfərov çıxışında ortaq türk ədəbiyyatının və mədəniyyətinin inkişafı üçün bu cür əsərlərin tərcüməsinin önəmindən danışıb.
Layihənin davamlı olacağına inandığını deyən akademik Sultan Rayevin digər əsərlərinin də Azərbaycan dilinə tərcüməsinin önəmini vurğulayıb.
Kitabın redaktorlarından olan Yunus Oğuz tərcümə və redaktə prosesinin özəlliklərindən danışıb, kitabın oxucular tərəfindən maraqla qarşılanacağına inamını ifadə edib.
Azərbaycanın TÜRKSOY-dakı daimi nümayəndəsi Elçin Qafarlı çıxış edərək Sultan Rayevin başçılığı ilə həyata keçirilən önəmli layihələrdən danışıb və bu günlərdə Azərbaycanın həmin önəmli layihələrdən birinə evsahibliyi etdiyini deyib. 20 – 22 may tarixlərində Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin ev sahibliyi ilə keçirilən “TÜRKSOY” II Beynəlxalq Tələbə Tamaşaları Festivalından danışan E.Qafarlı bu kimi layihələrin gənc sənətçilərin inkişafında mühüm rol oynadığını bildirib.
S.Rayevin Azərbaycanda ilk dəfə çap olunan əsərinin geniş oxucu kütləsi qazanacağına inandığını deyən çıxışçı layihədə zəhməti keçən hər kəsə uğurlar arzulayıb.
Tanınmış kinorejissor Vaqif Mustafayev Sultan Rayevin “Daşqın” romanını oxuduğunu bildirib və son illərdə oxuduğu ən mükəmməl əsər adlandırıb. Kinorejissor “Dəlixana”nın da yüksək nəsr nümunəsi olduğuna inamını ifadə edib.
Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin rektoru Ceyran Mahmudova müəllifi və layihə iştirakçılarını təbrik edib. Belə əsərlərin tərcüməsinin teatr və kino sənəti ixtisaslarında təhsil alan tələbələr üçün çox önəmli olduğunu deyən rektor tələbələrin səhnələşdirməkləri üçün dram əsərlərinin də tərcüməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Kitabın redaktoru Cavid Qədir redaktə zamanı tərcüməni bir neçə dildəki versiyası ilə tutuşdurmağından, eləcə də Sultan Rayevin necə usta qələm sahibi olduğundan danışıb. O, çıxışında redaktə institutuna qarşı diqqətin azlığını da dilə gətirib.
Çıxış edən Sultan Rayev hər kəsə minnətdarlığını bildirib, Azərbaycanda ilk dəfə kitabının çap olunmasından sevincini ifadə edib.
Bundan başqa, tədbirdə AYB katibi Elçin Hüseynbəyli, Sumqayıt Poeziya Evinin direktoru İbrahim İlyaslı, Milli Məclisin Mədəniyyət Komitəsinin eksperti Əkbər Qoşalı, sosioloq Əhməd Qəşəmoğlu, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Şərəf Cəlilli və başqaları çıxış edərək Sultan Rayevin yaradıcılığından danışıb, əsər münasibəti ilə təbrik ediblər.
Sonda müəllif tədbir iştirakçıları üçün kitab imzalayıb.
1-ci Türk İnteqrasiya Olimpiadasının keçirilməsi hansı zərurətdən yarandı.
Bu barədə Türk İnteqrasiya Olimpiadasının ideya müəllifi və layihə rəhbəri, dosent Şəmil Sadiq bildirib.
O, layihə ilə bağlı qeyd edib ki, andiçmə mərasimində cənab Prezident İlham Əliyevin dediyi tarixi fikirlər Türk İnteqrasiya Olimpiadasının mayakı oldu: “Biz beynəlxalq təşkilatlarla bağlı bundan sonra da öz addımlarımızı atacağıq, ilk növbədə, Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində səylərimizi davam etdirəcəyik. Bu bizim üçün prioritetdir”.
Azərbaycan Respublikasının yürütdüyü dövlət siyasəti Türk Dövlətləri Təşkilatına baxışımızı çox aydın şəkildə göstərməkdədir. Məhz bu məqamı vurğulayan dövlət başçımız Türk Dövlətləri Təşkilatını yeganə ailəmiz adlandırdı: “Bu bizim üçün əsas beynəlxalq təşkilatdır, çünki bu bizim ailəmizdir. Bizim başqa ailəmiz yoxdur. Bizim ailəmiz Türk dünyasıdır”.
TİO 10 ildən çoxdur ki, Hədəf Şirkətlər Qrupu tərəfindən keçirilən Fənlərin Dostluğu Olimpiadası (FDO) əsasında yaradılıb. Bir sualın şərtində və cavab variantlarında 2 – 5 fənnin inteqrasiyası öz əksini tapır. TİO-da hər sualda inteqrasiya olunacaq fənlərdən biri mütləq türk dünyasının coğrafiyası, ədəbiyyatı, tarixi, mədəniyyəti və ortaq elmi haqqındadır.
Bu gün dünyada elmin bütün sahələrində inteqrasiya prosesi gedir. Hazırda fənn kurikulumlarında inteqrativ yanaşma üstünlük təşkil edir. Bu proses elmlər arasında olduğu kimi xalqlar arasında da vacib şərtlərdəndir.
300 milyonluq türk xalqının ortaq dilə, elmə, mədəniyyətə, tarixə, coğrafiyaya, sahib olduqlarını nəzərə alaraq bu ortaqlığı elmlə vəhdətdə təqdim etmək məqsədilə yolan çıxan olimpiadanın dörd əsas məqsədi var:
1. Türk xalqlarının ortaq dil, əlifba və dərslik ideyasına dəstək;
2. Türk dünyasında orta məktəb şagirdlərinin ortaq bilgisinin formalaşması və paylaşılması;
3. Türk xalqlarının yeniyetmələri arasında TİO vasitəsilə əməkdaşlığın qurulması;
4. Türk xalqlarının “işdə, dildə, əməldə birliy”in fərqində olmaları və ortaq mədəniyyətə sahib olduqlarını əyani təqdim etmələri.
Olimpiadanın əhatə dairəsi – Azərbaycan, Türkiyə, Gürcüstan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkmənistan, Özbəkistan, Tacikistan, Cənubi Azərbaycan, QKTC, Tatarıstan, Krım, Qaraçaylar, Qaqauziya, Çuvaşıstan, Bolqarıstan, Başqırdıstan, Altay, Tuva, Saxa-Yakutiya, Xakasiya, Qərbi Trakiya, Kərkük türkləridir.
Ölkəmizin regionda elm mərkəzi olmaq şansı çoxdur və belə addımlarla biz bunu sürətləndirə bilərik. Niyə türk dünyasına elm günəşi Azərbaycanda doğmasın və bunda bizim də dəstəyimiz olmasın?!
Artıq TİO-nun ölkə mərhələləri bitib, 27 may tarixində Bakıda final turu və Türk Dünyası Ortaq Mədəniyyət Festivalı keçiriləcək; olimpiadada 10-dan çox ölkədən 100-ə yaxın şagird iştirak edəcək.
Qeyd edək ki, Türk İnteqrasiya Olimpiadası (TİO) türk dövlətləri və milli qurumlarının məktəbliləri arasında keçirilən olimpiadadır.
11 may 2024-cü il tarixində Hədəf Şirkətlər Qrupunun təşkilatçılığı ilə Vətən müharibəsi şəhidi, müəllim Qoşqar Ömərovun xatirəsinə həsr olunan “Qoşqar – Riyaziyyat və Məntiq”yarışının bağlanış və mükafatlandırma mərasimi keçirildi.
Mərasimdə şəhid müəllim Qoşqar Ömərovun həyat və fəaliyyəti, 44 günlük müharibədə göstərdiyi igidlik və rəşadət tamaşaçıların diqqətinə çatdırıldı. Şəhid Qoşqar Ömərovun xatirəsini yad etmək üçün bir dəqiqəlik sükut elan olundu. Hərbi orkestrin müşayiətilə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni səsləndikdən sonra Hədəf Kurslarının qurucu-direktoru Şəmil Sadiqə söz verildi. Şəmil Sadiq də Qoşqar müəllim haqqında xatirələrini bölüşəndən sonra onun xatirəsinin əbədiləşdirmək üçün hər il təşkil olunan “Qoşqar – Riyaziyyat və Məntiq” yarışı haqqında məlumat verdi.
Sonra bu yarışın keçirilməsində öz dəstəyini əsirgəməyən Naxçıvan MR Təhsil Nazirliyinə təşəkkür edərək Naxçıvan Şəhər Təhsil Şöbəsinin əməkdaşına söz verdi.
Bu layihə haqqında məlumat vermək üçün “Qoşqar – Riyaziyyat və Məntiq” yarışının Təşkilat Komitəsinin sədri dosent Elvin Əliyev kürsüyə dəvət olundu.
Yarışın əsasnaməsinə uyğun olaraq hər sinif üzrə ilk 5 yerin qalibləri diplom, Fəxri Fərman, medal və müxtəlif qiymətli hədiyyələrlə mükafatlandırıldılar.
Mükafatlandırma mərasimində qalib şagirdlərin valideynləri, Vətən müharibəsi iştirakçılarının ailələri, təhsil işçiləri qonaq qismində iştirak etdilər.
Sonda xatirə şəkli çəkdirildi.
MÜSİAD Azərbaycanın “Ənənəvi Səhər Yeməyi” proqramı, Təşkilatlanma və Üzvlərlə Əlaqələr Komissiyasının təşkilatçılığı və “Hədəf Şirkətlər Qrupu”-nun sponsorluğu ilə “Zəncəfil” restoranında həyata keçirilmişdir. Proqramda 55-ə yaxın üzvümüz iştirak etmişdir.
Proqrama T.C. Bakı Səfirliyi Basın müşaviri Alptekin Cihangir İşbilir və ATİB İdarə Heyətinin sədri Mürsəl Rüstəmov qatılmışdır. Qatılımlarına görə Cihangir bəyə, Mürsəl bəyə, qonaqlara və üzvlərimizə təşəkkür edirik.
#MUSİAD #MUSİADAzərbaycan
Hədəf Şirkətlər Qrupunun təşkilatçılığı, Hədəf Nəşrləri, Balabilgə Uşaq Bağçası, SİNKod Yayın və Dağıtım Şirkətinin sponsorluğu, eyni zamanda 200-ə yaxın məktəbəqədər təhsil müəssisələrində çalışan müəllimlərin və təhsil işçilərinin iştirakı ilə “Təlimdən bacarığa” adlı forum baş tutub.
Tədbir Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni ilə açıq elan edilib.
Hədəf Şirkətlər Qrupunun qurucu-direktoru Şəmil Sadıqov açılış nitqi ilə çıxış etdi. Forum iştirakçılarına uğurlar arzuladı.
ADPU-nun baş müəllimi, təlim-tədris mərkəzinin müdiri, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru Xalidə Həmidova “Məktəbəqədər təhsil proqramı ilə işləyərkən yolumuzu necə müəyyən edək?” mövzusundan danışıb. Xalidə xanım strateji yolun müəyyən edilməsi, təlimdə uğurlu olmağa təsir edən amillər, təhsilinin vacibliyindən, müəllimlərin inkişafa meyilli olmasının şagirdlərin də təhsilinə müsbət təsir edəcəyindən söz açıb. Müəllim və şagird münasibətlərinin sağlam qurulması haqqında fikirlərini bölüşüb.
ADPU-nun baş müəllimi, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru Gülşən Eminovanın “Bağçada inklüziv təlim mühitini necə quraq?” mövzusunda çıxışı olub. Gülşən xanım uşaqyönümlü pedaqogika, öyrənmə üsulları, faydalı təlim imkanları, universal öyrənmə haqqında tövsiyələr verərək təlim-tədris münasibətlərinin möhkəmləndirilməsinə dair nümunələr göstərib.
Pedaqoq, disleksiya üzrə mütəxəssis Təranə Möhsünova “Disleksiyaya fərqli baxış” mövzusunda biliklərini bölüşüb. Disleksiya haqqında bilmədiyimiz nüanslara toxunaraq səbəbləri, dərəcələri, əlamətləri haqqında iştirakçıları məlumatlandırıb. Disleksiyaya baxış tərzini dəyişmək üçün müəyyən nümunə və tapşırıqları iştirakçılara təqdim edib.
Hədəf Liseyinin psixoloqu, həkim-psixoterapevt, uşaq və yetişkin psixoloqu, təlimçi Zarina Əliyeva “Uşaqların sevgi dili” mövzusunda çıxış edib. Zarina xanım bildirib ki, uşaqların sevgi dili aşkarlayıb ona uyğun davranaraq, onlarla daha rahat ünsiyyət qurmaq olar. Əgər biz uşaqlarımıza yetərincə və ehtiyacı olan sevgini verməyi bacarsaq, bu uşaqlarımızı həm inkişafa, həm də uğura aparar.
Ahəng PRİM-in rəhbəri, ailə-uşaq psixoloqu, təlimçi Vüsalə Əmiraslanovanın “Bağçada oyun terapiyası” mövzusunda çıxışı olub. Spiker oyun terapiyası haqqında məlumat verərək, növləri, tədrisdə hansı inkişafa nail olmaq olar, tədrisdə necə istifadə tətbiq olunmalı və digər məsələlər toxunub. İştirakçılara oyun nümunələri təqdim edib.
Pediatr Aytən İsmayılzadə “Bağçada sağlam gün rejimi” mövzularında çıxış edərək həzm sisteminə uyğun, balanslaşdırılmış qida rejiminin seçilməsi, fiziki aktivliyinin təmin edilməsi, sosial münasibətləri, mənəvi dünyasının zənginləşdirilməsi haqqında iştirakçıları məlumatlandırıb və öz tövsiyələrini verib.
Təlim-seminarların ardınca iştirakçılara panellər üzrə təlimlər keçirilib, fərqli metodlarla dərs nümunələri izah olunub.
Sonda iştirakçılar sertifikatla təltif olunublar.
Hədəf gələcəyə daha güclü Azərbaycanın intellektual, bilikli və savadlı gəncliyi ilə birlikdə addımlamaqdır
Elə ötən həftənin sonlarında Bakıda keçirilən Azərbaycan Naşirlərinin I Forumu və bu forum çərçivəsində təşkil edilən “Oxu günü-10” sərgi-yarmarkasını da bu cür ali xidmətlərdən biri kimi dəyərləndirə bilərik.
Bu tədbirlər bizi həm də savadsızlıq, kitabsızlıq təhlükəsindən qoruyur
Forum və sərgi-yarmarka barədə ətraflı məlumata keçməzdən öncə onu vurğulayaq ki, insan oğlunun getdikcə kitabdan daha çox uzaq düşdüyü bir dövrdə belə tədbirlərin keçirilməsi əhəmiyyətli olduğu qədər də vacibdir. Çünki bu cür, gələcəyə hesablanmış tədbirlər bizi həm də savadsızlıq, kitabsızlıq təhlükəsindən qoruyur. Ona görə də çəkinmədən qeyd edə bilərik ki, bizə şüuraltı “Oxuyaraq inkişaf edək” mesajını ötürən bu tədbirlərdə hədəf gələcəyə daha güclü Azərbaycanın intellektual, bilikli və savadlı gəncliyi ilə birlikdə addımlamaqdır.
Beləliklə, aprelin 26-da AMEA-nın Mərkəzi Elmi Kitabxanasında öz işinə başlayan Azərbaycan Naşirlərinin I Forumu maraqlı çıxışlar, səslənən təkliflər və fikirlərlə yadda qaldı. Tədbirdə AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli, Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin sədri Fazil Mustafa, ANAİB sədri, Naşirlər Forumu və Oxu gününün layihə rəhbəri Şəmil Sadiq, Təhsilin İnkişafı Fondunun İdarə Heyətinin sədri Elnur Nəsibov, Türkiyə Mətbəə və Nəşriyyatları Birliyinin sədri Mustafa Karagüllüoğlu, Bakı Yunus Emre İnstitutunun müdiri Selcuk Karakılıç, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi Səlim Babullaoğlu, millət vəkilləri, nəşriyyat evlərinin direktorları, əməkdaşları, naşirlər, yazıçılar, oxucular və aidiyyəti şəxslər iştirak edirdilər.
Azərbaycan Nəşriyyatları Assosiasiyası (ANAİB), Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA), Mədəniyyət Nazirliyi və Təhsilin İnkişafı Fondunun təşkilatçılığı ilə keçirilən tədbirdə ilk çıxış edən AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli oldu.
İsa Həbibbəyli: Ənənəvi kitablar öz oxucusunu qoruyub saxlaya bilib
Çıxışında elmin, texnologiyanın, sənayenin inkişafı nəticəsində baş vermiş dünya sənaye inqilablarının tarixinə və onun nəticələrinə nəzər salan akademik qeyd etdi ki, “texnologiyanın sürətli inkişafı ilə elektron kitablar və elektron kitabxanalar meydana gəlsə də, ənənəvi kitablar da öz oxucusunu qoruyub saxlaya bilib, hətta son illərdə kitab dövriyyəsində artım müşahidə edilib”.
Natiq çıxışında bu qənaət ifadə etdi ki, Azərbaycan kitabçıları və naşirləri öz fəaliyyətlərini həm real, həm də virtual bazarın tələblərinə uyğun qurmalı, kağız kitabların qalmasında, eyni zamanda elektron kitabların inkişafında maraqlı olmalıdırlar.
Akademik çıxışında Azərbaycanda elektron kitabxana işinin təşkilində müəyyən problemlərin olduğuna da diqqət çəkdi. Onun sözlərinə görə, bir sıra hallarda elektron kataloqlar elektron kitabxana adlandırılır.
O da vurğulandı ki, naşir və kitabçılarımızın dünyaya çıxması baxımından bu istiqamətin təkmilləşdirilməsi vacibdir.
İlk dəfə təşkil olunan Azərbaycan Naşirlərinin I Forumunun AMEA-da keçirilməsinin önəminə toxunan akademik İsa Həbibbəyli tədbirin bu sahədəki redaktor, korrektor, kitab menecmentliyi kimi mövcud problemlərin müzakirəsi və həlli yollarına öz töhfəsini verəcəyini dedi.
Şəmil Sadiq: Bu tədbir təkliflərin formalaşmasına, yeni layihələrin hazırlanması üçün şəbəkələşmənin təmin olunmasına töhfə verəcək
Sonra söz ANAİB sədri, Naşirlər Forumu və Oxu gününün layihə rəhbəri Şəmil Sadiqə verildi: “Azərbaycan Naşirlərinin I Forumu ölkənin müstəqillik dövründə inkişaf edən özəl nəşriyyat sektorunun bir növ hesabatlılığına, ümumi problemlərin həlli ilə bağlı təkliflərin formalaşmasına, yeni layihələrin hazırlanması üçün şəbəkələşmənin təmin olunmasına töhfə verəcək”.
Çıxışı zamanı ANAİB-in hesabatını təqdim edən Şəmil Sadiq hazırda Assosiasiyanın 28 üzvü birləşdirdiyini, nəşriyyat işinin təşkili, sistemləşdirilməsi, nəşriyyatlararası əlaqələrin yaradılması və dünya kitab festivallarında iştirakı baxımından mühüm rol oynadığını diqqətə çatdırdı. O, həmçinin nəşriyyatların tərcümə problemləri, Azərbaycan ədəbiyyatının dünyaya tanıdılması, bölgələrə kitabların çatdırılması, uşaq mütaliəsinə dəstəyin verilməsi, kitabların reklamı və s. probemlərdən danışıb, həlli yolları ilə bağlı təkliflərini səsləndirdi.
Fazil Mustafa: Forum Azərbaycan cəmiyyətinin kitaba olan diqqətini yenidən artırmaq baxımından olduqca önəmlidir
Tədbirdə çıxış edən Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin sədri Fazil Mustafa dedi ki, Forum Azərbaycan cəmiyyətinin kitaba olan diqqətini yenidən artırmaq baxımından olduqca önəmlidir: “Bu gün ölkəmizdə redaktor, korrektor, naşir problemləri olduğu kimi, oxucu problemi də var və sözügedən problemlərin aradan qaldırılması ilə bərabər kitaba olan marağı artırmaqla oxucu kütləsini də qorumaq lazımdır. Kitaba olan marağı artırmaq üçün kitabların reklamının ödənişsiz olması vacibdir”.
Çıxışında, həmçinin kitabın zəruri ehtiyac malları kateqoriyasına daxil edilməsinin önəmini vurğulayan F.Mustafa regionlarda mədəni mühitin artırılmasının vacib olduğunu da bəyan etdi.
Tədbirinn rəsmi hissəsi Təhsilin İnkişafı Fondunun İdarə Heyətinin sədri Elnur Nəsibov, Türkiyə Mətbəə və Nəşriyyatları Birliyinin sədri Mustafa Karagüllüoğlu və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi Səlim Babullaoğlunun çıxışları ilə davam etdi.
Problemlər ümumi olduğu üçün onlardan çıxış yolu üçün də ümumi hərəkət etməyin vaxtıdır
Sonra isə Forum “Nəşriyyat menecmentliyi və kitab marketinqi”, “Redaktə və tərcümə problemləri”, “Müəllif hüquqları və beynəlxalq əməkdaşlıqlar”, “Tərtibat, dizayn və qrafika”, “Uşaq nəşrləri və yeni yanaşma” mövzusunda panellərlə davam etdirildi.
Panel iclaslarında çıxışlarda o nəticə hasil oldu ki, bu gün sözügedən sahədəki problemlər, əslində qlobal problemlər kimi dəyərləndirilə bilər.
Çünki bu gün Azərbaycanda da, Türkiyədə də nəşriyyatlar, o cümlədən müəlliflər eyno problemlərlə baş-başa qalırlar. Deməli problemlər ümumi olduğu üçün onlardan çıxış yolu üçün də ümumi hərəkət etməyin vaxtıdır.
Onu da qeyd edək ki, Forum çərçivəsində aprelin 27-28-də Milli Elmlər Akademiyasının həyətində “Oxu günü-10” sərgi-yarmarkası təşkil olundu. Azərbaycanın 40-dan çox aparıcı nəşriyyatı və kitab evinin, eləcə də 70-ə yaxın yazıçı və ziyalının iştirakı ilə reallaşan yarmarka-sərgi həm də maraqlı bir sıra məqamlarla yadda qaldı.
Tanınmış ədiblərin iştirakı ilə təqdimatların, imza mərasimlərinin, konsert proqramlarının, şeir gecələrinin, uşaqlar üçün nağıl saatlarının və master-klasların da təşkil edildiyi mərasim ümumilikdə yaddaşımızda dərin iz buraxdı.
Bu məqamda dəyərli dostumuz Əkbər Qoşalının imza mərasiminə qatılaraq, gözəl kitabını əldə edə bildik.
Bu tədbirlərdə daha çox gənc nəslin və məktəblilərin iştirakını görmək isə o ümidləri yaradır ki, təşkilatçılara qarşılarına qoyduqları hədəfə çatacaqlar. Bu gün də olmasa sabah…
Tanınmış pedaqoq, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru dosent Şəmil Sadıqovun 23 apreldə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin böyük akt zalında tələbələrlə görüşü baş tutdu. ADPU-nun Tələbə Gənclər Təşkilatının təşəbbüsü ilə keçirilən görüşdə pedaqoqun “Mənəvi dəyərlər maddi meyarlarla ölçülə bilməz” adlı çıxışı böyük coşqu və maraqla dinlənildi. O bu cür tədbirlərin keçirilməsi və milli-mənəvi dəyərlərin təbliğinin yetişən gənc müəllimin formalaşmasında mühüm rol oynadığını qeyd etdi. Şəmil Sadıqov çıxışın sonunda tələbələrlə səmimi söhbəti etdi və onları maraqlandıran sualları cavablandırdı.
Bildiyiniz kimi, ali məktəblərə qəbul imtahanlarımız iki mərhələdə aparılır. Birinci mərhələ həm də orta təhsil pilləsini bitirən şagirdlər üçün buraxılış imtahanıdır. Buraxılış imtahanı Azərbaycan dili, riyaziyyat, ingilis dili üzərindən, qəbul imtahanlarının ikinci mərhələsi olan, el arasında hələ də “qrup imtahanları” adlandırılan blok imtahanlarında isə istiqamətlər üzrə fənn imtahanları keçirilir. Çox maraqlıdır ki, ikinci mərhələ imtahanlarında birinci mərhələdə Azərbaycan dilindən imtahan verən şagirdlər III blokda yenidən Azərbaycan dilindən, I və II blokda isə yenidən riyaziyyat fənnindən imtahan verirlər.
Bu heç bir halda qəbul edilə bilən və məntiqli deyil. Rəsmilər bunun “niyə”sini belə izah edirlər ki, abituriyentin seçəcəyi ixtisasa görə blokda eyni fəndən ona görə imtahan verilir ki, bilik daha dərinləməsinə ölçülsün. Bu fikrin özü belə yanlışdır. “Daha dərinləməsi” dedikdə daha çətin suallar nəzərdə tutulur. Bu isə abituriyentlərə əlavə yük, artıq stres, valideynlərə isə əlavə maddi yük, DİM-in özünə əlavə iş, büdcəsinə əlavə təsir (mənfəət və zərər, fərqi yoxdur) deməkdir. Bu dediklərim nəzərə alınsa, DİM-in mart-sentyabr ayları arasında uzun bir qəbul prosesi də asanlaşar. Halbuki DİM-in rəsmiləri də hər dəfə dilə gətirir ki, bu proses ağırdır və ona görə də belə uzun zamanı əhatə edir.
Nəzərə alsaq ki, III blok şagirdlərinin ikinci mərhələdə verdiyi Azərbaycan dili dil fənni sadəcə filologiya fakültələrinə faydalı ola bilər, o da olsa. Belə ki, III blokda tarix, ibtidai sinif, sosial iş və sairə kimi fakültələrdə bu fəndən sadəcə qrammatika üzərindən aparılan ikinci sorğulamanın əlavə yükdən başqa heç bir nəticəsi yoxdur. Heç filologiya fakültələrinə qəbul olmaq istəyənlər üçün də lazım deyil. Eyni prinsipi biz I və II blokda riyaziyyata aid edə bilərik. Sadəcə riyaziyyat və informatika fakültələri üçün qismən faydalı olan ikinci eyni fəndən – riyaziyyatdan imtahan qida sənayesi, kimya mühəndisi, coğrafiya müəllimləri üçün gərəkli deyil.
Biz qəbul imtahanlarına universitetə buraxılış imtahanı kimi baxmamalıyıq. Şagirdlər məktəbi bitirib universitetə ona görə qəbul olurlar ki, öz ixtisasını daha yaxşı mənimsəsin, mütəxəssis olsun. Amma abituriyentdən soruşulan bilik isə mütəxəssisdən soruşulan bilik səviyyəsindədir ki, bu böyük yanlışdır. Axı biz orta məktəb buraxılışını niyə bu qədər çətinləşdirməliyik? Məhz bu cür yanaşma repetitorluğun genişlənməsinə, dərinləşməsinə rəvac verir. Bu isə valideynlərin narazılığına, təhsildən, dövlətdən narazı qalmasına gətirib çıxarır ki, bunu isə heç bir məmur istəməməlidir. Təhsildən narazı kütlə qəbul prosesinin ağırlığından daha şiddətli narazı zümrəyə çevrilir. Çünki yaradılan bu cür çətin qəbul prosesi birbaşa valideynin büdcəsi hesabına başa gəlir ki, bu da məktəblərin nüfuzuna xeyli xələl gətirir.
Soyuq başla düşünəndə bir fəndən iki dəfə imtahan götürmək heç nəyə fayda vermir. Mürəkkəblikdən başqa heç nəyə yaramayan bu sistem aradan qaldırılmalıdır. Bir zamanlar mərkəzləşdirilmiş imtahan söhbəti gedirdi, indiki model guya ona yaxınlaşıb, amma tam deyil. Nə olar ki, buraxılış imtahanında götürülən o üç fənn elə qəbulun nəticəsi kimi də qəbul edilsin. Axı gənclik yazıqdır, valideynlər çətinlik çəkir, dövlət büdcəsindən əlavə xərclər yaranır.
Dediklərimin hər biri üçün hər iki qurumla müzakirəyə də, debata da hazıram. Kimsə məni inandırsın ki, bir filoloq olmaq istəyən üçün iki dəfə sorğu-sual etmək onun gələcək peşə fəaliyyətinə faydalıdır, hələ digər ixtisas sahiblərini demirəm.
Hörmətli Elm və Təhsil Nazirliyinin də, Dövlət İmtahan Mərkəzinin də rəsmiləri dövlətimiz və millətimizin gələcəyi naminə bu məsələlərə geniş vaxt ayırıb, ciddi müzakirələr aparıb, daha uğurlu və sadə model müəyyənləşdirsələr, necə də gözəl olar. Təhsildə başqa maraqlar, eqolar, ambisiyalar heç bir halda qəbul edilən deyil. Təhsil güzəşti sevir, motivasiyanı sevir, inamı sevir, özgüvənin məhv edilməsini, stresi yox!
Hədəf Şirkətlər Qrupu fəaliyyətinin 15 illiyi münasibətilə “Hədəf – 15” döş nişanı tərtib edib.
shamilsadiq.az xəbər verir ki, Hədəf Şirkətlər Qrupunun tərkibində Hədəf Kursları, Hədəf STEAM Liseyi, Balabilgə Uşaq Bağçası, Hədəf Nəşrləri, XAN Nəşriyyatı, Sınaq İmtahan Mərkəzi, Karyera mərkəzi, Xaricdə təhsil və olimpiada mərkəzi fəaliyyət göstərir. Şirkətin bütün qolları tədris istiqamətində cənab Prezident İlham Əliyevin təhsillə bağlı islahatlarını nəzərə alaraq yola davam edir.
Hədəf Şirkətlər Qrupu yarandığı gündən təhsilin inkişafı, təhsillə bağlı mütərəqqi layihələrin dəstəklənməsi, dərslik və əlavə dərs vəsaitləri ilə təminat, milli və beynəlxalq təhsil kurikulumlarına əsaslanan və ölkəmizdə ilk STEAM əsaslı liseylərlə bilgə azərbaycanlı yetişdirmək, “Dəyərlər” konsepsiyası yaratmaq və tətbiq etmək sahəsində uğurla fəaliyyət göstərir.
Fəaliyyəti müddətində şirkət bir sıra dövlət və özəl qurumlarla əməkdaşlıq edir, həm dəstək alır, həm də təcrübə proqramları, təlimlər və s. ilə gələcəyin təhsil işçilərinə dəstək olmağa çalışır.
2023-cü ilin dekabr ayında isə Hədəf Şirkətlər Qrupu təhsil sahəsində çalışan və uğurlu fəaliyyəti ilə fərqlənən şəxslər üçün “Hədəf – 15” döş nişanı təsis edib. Bu nişan təhsil sahəsindəki xidmətlərinə görə 100 nəfər üçün müyyən edilib.
PİMSO-nun mükafatlandırma mərasimində bir qrup təhsil işçisi “Hədəf – 15” döş nişanı ilə təltif olunublar:
1. Mehman Həsənli – AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnsitutunun icraçı direktoru;
2. Elçin İbrahimov – türkoloq alim, filologiya elmləri doktoru;
3. Nadir İsrafilov – təhsil eksperti, Azərbaycan təhsilinin ağsaqqalı;
4. Səkinə Həsən – Azərbaycan Gənc Müəllimlər Assosasiyasının sədri;
5. Ayşən Camalzadə – “ASAN könüllüləri” təşkilatının sədr müavini;
6. Almaz Həsrət – 3 nömrəli tam orta məktəbin direktoru;
7. Adil Vəliyev – BMU-nun əməkdaşı;
8. Məzahir Məmmədli – “Məktəb Günəşi” jurnalının baş redaktoru.
Sinqapura səfərim məhz təhsilyönümlüdür. Bura final mərhələsi Sinqapurda keçirilən SEAMO riyaziyyat olimpiadası üçün gəlmişəm.
Əməkdaşlıq etdiyimiz bu olimpiadaya dünyanın 27 ölkəsindən 500-dən çox şagird qatılmışdı. Ölkəmizdən isə 7 nəfər şagird gətirmişdik. İlk dəfə iştirak etdiyimizi nəzərə alsaq, uşaqların sayı, tutduğumuz yerlər normal idi.
Bürünc medalla çempionları bu gün yola saldım və köməkçimin öncədən planlaşdırdığı görüşlərə başladım. Qarşıdakı dörd günün birinci növbəsini müəyyən edilmiş mütəxəssislərlə müzakirələr aparacaq, məktəbləri gəzəcək, günortadan sonra da imkan olsa, turist olacağam. İlk günüm pis başlamadı. Sinqapur Təhsil Şəbəkəsinin direktoru Maykl Klemmlə görüşdük.
Klemm təhsil şirkətləri ilə görüşümüzü planlayan şirkətin rəhbəridir və çox maraqlı insandır. Maykl əslən almandır.
Amma iyirmi ildən çoxdur Asiyada, on beş ildir Sinqapurdadır. Dediyinə görə, Sinqapur kurikulumunun, təhsil menecerliyi sisteminin qurulmasında xidmətləri olub. İlk görüşümüzdə sualım bu oldu ki, niyə Sinqapur və onun təhsili bu qədər populyardır? Axı İngiltərə, Fransa, Almaniya kimi köklü təhsili olan və olduqca uğurlu dövlətlər var. Səbəb nədir? Güldü və dedi ki, indidən sizin fikrinizi qarışdırmayım, gəlin məktəbləri gəzin, sonda mən münasibətimi bildirərəm. İndi desəm, yön verərəm. Cavab aydın idi. Əslinə qalsa, sualın cavabını da təxminən bilirəm. Sanki məqsədim cavabıma təsdiq almaq idi və formalaşmış fikrimə dəstək axtarırdım.
Bir az tanışlıqdan, ordan-burdan söhbətdən sonra Astor Beynəlxalq Məktəbinin qurucusu Elena Holiveylə görüşə yollandıq. Kiçik ibtidai məktəb idi. Məktəbin adı əvvəl Razum imiş. Məktəb Rusiya-Ukrayna söhbətinə görə “Z” hərfinin badına gedib və təcili dəyişiblər. Biznesdir, nə etmək olar. Lazım gələndə milliliyi qurban verməyi bacaran olmasa, ayaq üstə durmaq olmaz.
Gələk məktəbə… Çox sadə, geniş imkanlara malik olmayan özəl məktəbdir. Yəni bildiyiniz yüksək texnologiya və resursla təmin edilmiş məkan deyil. Axı elə bilirik, xaricdə hər şey bizdəkindən yaxşıdır. Elə bu düşüncə ilə yola çıxsaq, xəyallar suya düşmüş olar. Xanım Elena gülərüz olsa da, Allahın bir suyunu belə təqdim etmədi. Onun üçün apardığım suveniri elə hörmətsizcə aldı ki, verdiyimə peşman oldum. Mən də sancmaq üçün guya unutmuş kimi: “Ukraynalı idiniz, ya rus”, – soruşdum. Bir az təəccüblə baxaraq sanki: “Əlbəttə, rus”, – dedi. Mən də öz ürəyimdə tutduğum mənada: “Aydındır”, – dedim. Məktəb və bu qurucu xanımla görüşümüz o qədər ürəyimcə olmadı, açığı. Adam sovet təhsilini görməyib, qurucu olub. Yəni çox gənc idi…
Çox uzatmadan öyrəndiyim bəzi məsələləri bölüşüm:
– Sinqapurluların özəl məktəblərə getməsinə Sinqapur dövləti yaxşı baxmır və buna şərait yaratmır. Beynəlxalq məktəb kurikulumlarını elə dövlət məktəblərində tədris etməyə şərait yaradır. Məsələn, dövlət məktəbləri rahatlıqla Kembric məktəbi kimi fəaliyyət göstərə bilər.
– Sual etdim ki, mən bir valideyn, sizin məktəbi niyə seçim? Dedi ki, bizim siniflərdə iyirmi nəfər şagird olur və… Sonrası o qədər də maraqlı olmadı. Bu mövzu bizim cəmiyyətdə də son vaxtlar müzakirə edilən məsələ idi. Sinqapur dövlət məktəblərində bir sinifdə otuz-qırx şagird ola bilir. Hətta bəzən daha çox. Elə bu fikirdən ağlıma gələn ikinci sual bu oldu: necə olur ki, hər sinfində bu qədər şagirdlə Sinqapur PISA qiymətləndirməsində ön sıralarda olur? Maykl söhbətə müdaxilə etdi:
“Bəli, səhər demək istədiyim elə bu idi, demək istəmədim. O nəticələrin hamısı dərsdən sonrakı hazırlıqların hesabınadır. Məktəbdən sonra ciddi şəkildə repetitor hazırlığı var. Bir səbəb odursa, digəri də valideynlərin təhsilə ciddi önəm verməsidir”. Barmağımı dişlədim. Sirr açıldı. Deməli, təhsilimizin Sinqapur təhsilinə uduzmasının əsas səbəbi repetitorlarımızın nəticəsidir…
– “Müəllimlərin performansını necə qiymətləndirirsiniz, il sonunda onların vəzifələrindəki, maaşlarındakı irəliləyişi necə müəyyənləşdirirsiniz?” – sualıma çox sadə cavab aldım: “Müəllim ilin əvvəlində edəcəyi işlərlə bağlı hədəflərini yazır və bizə təqdim edir. Qəbul ediriksə, onun hədəflərinə çatıb-çatmadığını müşahidə edir, beləcə, qiymətləndiririk”. Əslində, bu, Sinqapur modeli deyil, məncə. Amma təcrübə olsun deyə qeyd edirəm. Məncə, çox maraqlı yanaşmadır.
– “Müəllimin dərs yükü necə olur?” – sualıma da qeyri-adi cavab almadım. Dedi ki, iş saatı 08:00-dan 16:00-a qədərdir. O saatlarda nə qədər istəsək, dərs verə bilirik. Düşündüm ki, ya Elena xanım MDB təfəkkürünü bura gətirib, ya da elə belə olmalıdır…
– Məktəbdə oxuyan bütün şagirdlər başqa-başqa millətlərdən, dövlətlərdəndir. Elə müəllimlər də. Maraqlı idi ki, burada sinfi necə idarə edirlər. Hər millətin özünəməxsus kültürü, dünyagörüşü, mətbəxi var. Biz müxtəlif ailələrdən gələn uşaqların adaptasiyasında əziyyət çəkirik. Bunlar necə edir ilahi?! Xanım eləcə məni anladı. Çox çətin olduğunu dedi: “Düşünün, hindli inək yemir, müsəlman donuz, xristian isə hər ikisini”. Nə qədər mənalı cavabdır, ilahi… Fikrə daldım, gecənin yuxusuzluğu da bir az təsir edirdi… Qəfil: “Başqa sualınız varmı”, – dedi. Dedim: “Bir stəkan su olsa, yaxşı olar”, – haradansa birtəhər tapıb adama bir taran su içdik.
– Dərslikdən istifadə etmirlər, hər şey məktəbdə tədris edilir, ev tapşırığı yoxdur. Demək olar ki, daha çox uşaqların oynamasına, idmanla məşğul olmasına, dərnəklərə getməsinə üstünlük verirlər. Dərslər 13:00-a qədər təxminən iyirmi min manat, birdən sonra qalanlara isə iyirmi beş min manatdır. 8:30-da başlayan dərsin ilk otuz dəqiqəsi siniflərdə idmanla, oyunlarla, onun dili ilə desək, tullanıb-düşməklə başlayır. Açığı, səhər-səhər bu tullanıb-düşmək söhbəti xoşuma gəldi. Bəlkə də, tətbiq edərik.
Sağollaşıb-ayrıldıq və Mayklla sabahın planını qurmaq üçün bir çay içdik. Adam heç cəhd də eləmədi ki, çayı özü alsın. Bunu yaza-yaza düşünürəm ki, bizimki də qarındır. İncidiyim məsələlərə bax, sən Allah; çay almadı, çay təqdim etmədilər. Sonra da gileylənirəm ki, bizim valideynlər il ərzində on şikayət etsələr, onun doqquzu yeməklə bağlıdır, təhsillə yox. Deməli, harada və hansı səviyyədə olursan ol, milli təfəkkür səninlədir, mental dəyərin sənin çiynindədir.
İlk təəssürat olaraq deyim ki, yerli camaat çox gülərüz, mehriban, səmimidir. Vay gəlmələrin halına.
Günortadan sonra Sinqapur Elm Mərkəzinə getdik. Səhərki qarşılanmadan sonra hədiyyə götürmədim və yenə peşman oldum. Elm Mərkəzinin direktoru bizi qarşılayıb elə şirin-şirin: “Mister Şamil”, – deyirdi ki, əliboş getdiyimə utandım. Heyəti ilə qarşıladı. Kiçik bir görüş etdik, sonra mərkəzi özü gəzdirdi. Gün maraqlı keçdi. Hazırda burada saat 03:34-dür. Dedim, qeydlərimi yazım ki, sabahla qarışmasın, ola bilsin ki, sonrakı yazılarda buradakılarla üst-üstə düşməyən fikirlər oldu. Əmin olun, günahkarı mən deyiləm, Elena xanımdır…
Şəmil Sadiq
Sinqapur, Aşngri-la
Adəm dindir, Həvva elm!
Nə qədər absurd görünsə də, bəli, ümumilikdə Adəm dini ifadə edir. Yum gözünü, inan, taleyinlə razılaş, sənə biçilən qisməti yaşa!
Həvva isə elmdir. Sual et, maraqlan, daim axtarışda ol, özün özünə tale yaz, ağrılı da olsa, özün et! Sorğula, sualdan sual doğsun, sən də ardınca qaç! Qadınlar tarix boyu kişilərdən cısarətli olublar, yeniliyi onlar doğublar, kişilərə qalsa, hər şey gizlin, sirli, olduğu kimi qalardı! Bunun fərqində olan kişilər qadının bu gücündə şeytanilik görüb, şeytanın təmsilçisi adını veriblər qadına! Tövratda yazılanlardan yola çıxsaq, Cem Yılmaz demiş, qadın kişinin inkişaf etmiş modelidir! Çünki kitab deyir ki, birinci kişini, sonra qadını yaratdı Tanrı. Əlbəttə, birincində etdiyi səhvləri Tanrı ikincidə etməzdi! Qadınlar kişilərdən daha çevik zəkalıdırlar! Türk mifologiyasına baxdıqda yenə qadın kişidən üstün modeldir, çünki Umay Ana Tanrının Anasıdır; ona tanrılığını, güclü olduğunu addımbaaddım öyrədəndir!
Qadın eqosu çox güclüdür, əlinə imkan düşəndə kişidən amansız olur. Çünki min illərdir, qadın kişinin əsiridir! İmkan tapıb əsirlikdən qurtaranlar min illərin yığılıb qalan enerjisini idarə edə bilmir və aqressivləşir. Bu aqressivliyin, eqonun da səbəbkarı kişilər olduğu üçün elə zərbə alan da onlar olur!
Bu üstün model necə oldu ki, kişinin əsirinə çevrildi? Yenə iki mifologiya üz üzə durur, yəhudi mifologiyasından xristianlığa, islama keçən Adəm, Həvva və türk mifologoyasından Umay Ana oğlu Erlik xan! Hər ikisindən də yola çlxsaq, nəticə eyni olur: yaratdığı ikinci və üstün modelin zəkasını qısqanan yəhudi tanrısının qadına qarşı sərt qaydalar qoyması, türk mifologiyasındakı Tenqri Erlik xanın Anasını eşitməməsi, onu saymaması və ona bənzəyənlərə qarşı mərhəmətli olmaması!
Bütpərəstıikdən yəhudiliyə, ordan da sonrakı dinlərə ötürülən həyat şərtləri qadına heç zaman meydan verməyib və təəssüf ki, hazırda dünya məhz bu ideoloji sistemin ağuşunda yaşayır. Amma türk mifologiyasında qadına münasibət daha demokratik idi. Təəssüf ki, bu adət bizdə islamın, bir qismində musəviliyin, digər qismində isə xristianlığın təsiri ilə unudulmaqdadır. Avropa zahirdə bu modeli yırtmaqda kimi görünsə də, əslində, xristianlıqdan gələn mühafizəkarlıq buna imkan vermir!
Əminəm ki, bu iki cinsə bərabər şərait, mühit tanınsa, qadının heç bir halda kişidən zəif varlıq olmadığını görərik! Amma bu bərabərliyi təmin etmək üçün minillərin qadın ruhundakı eqonun, aqressiyanın təsirində kişilər bir min illər də əzilməlidir! Ona görə də hazırda qadın təhlükə mənbəyidir, imkan vermək olmaz üzə çıxsın. O əzilməli, basdırılmalı, əsir saxlanılmalıdır!